Materi bahasa Jawa kelas XII ( GAMELAN )

Gamelan
 Gamelan iku mujudake piranti musik Jawa padatan kanggo pangiring tembang.Tumrape wong Urip,gamelan kena kanggo niteni wewatekane menungsa.karepe, bisa kanggo nodhi utawa nguji kepiye rasa pangrasane menungsa mau nalika ngrasakake swarane gamelan. Gamelan uga bisa diarani gangsa yaiku tetabuhan musik Jawa kang ricikane akeh kanggo ngiring lagu-lagu utawa tembang-tembang Jawa kang umume diarani gendhing.



            Ricikan utawa jeneng-jenenge gamelan iku udakara ana limalas werna ,kayata : Bonang panerus,Bonang Barung ,kempul lan gong ,kenong ,slenthem,gender penerus,gender Barung ,demung,saron panerus,saron Barung (1),saron Barung (2), Gambang,kethuk lan kempyang ,rebab ,serta kendhang .



    A.  Maca lan nanggapi teks eksposisi ngenani gamelan

Teks eksposisi iku sawijine karangan kang tujuwane nerangake utawa njelasake kadadeyan,kahanan,utawa swasana tinamtu supaya wong kang maca bisa mudheng lan ngerti kanthi cetha.Tuladhane kaya ngisor Iki .


                              Gamelan

    Gamelan iku dumadi saka piranti werna-werna nanging tetep nyawiji.Sanajan cacahe akeh,nanging yen diunekake bareng bisa nuwuhake ras kang Endah jalaran dilaras kanthi premati lan ditata kanthi becik.Murih endahe irama ,larase gamelan dibedakake dadi rong werna,yaiku laras slendro lan laras pelog.

    Laras slendro nyakup titilaras 1,2,3,5,6,  dene laras pelog isine titilaras 1,2,3,4,5,6,7. Laras slendro lan Laras pelog kabedakake maneh jinise.Sarana kanggo mbedakake jinise iku jenenge pathet.Pathet digunakake minangka tenger kang bisa nuduhake titilaras kang digunakake.Upama dipadhakake karo solmisasi,pathet iku padha Karo nada dasar.pathet ing laras slendro ana pathet 5,pathet 6, lan pathet manyura ,dene ing pathet laras pelog ana pathet 6 lan pathet barang.kabeh mau nuduhake menawa sanajan wujude werna-werna nanging ora ngilang sipate kang nyawiji.



      B.  Mbedhah perangane teks eksposisi
 
    Tuladha teks eksposisi ing ngarep bisa ditemokake titikane teks eksposisi . Titikane yaiku ana pambuka , isi , lan panutup . Cethane kaya kaya ing ngisor Iki .


Pambuka  :


       Gamelan iku dumadi saka piranti werna-werna nanging tetep nyawiji.



Isi               :


       Sanajan cacahe akeh,nanging yen diunekake bareng bisa nuwuhake ras kang endah jalaran dilaras kanthi premati lan ditata kanthi becik.Murih endahe irama,larase gamelan dibedakake dadi rong werna , yaiku laras slendro lan Laras pelog.dibedakake dadi rong werna ,yaiku laras slendr kan Laras pelog.


                     Laras slendro nyakup titilaras 1,2,3,5,6,  dene laras pelog isine titilaras  1,2,3,4,5,6,7.  Laras slendro lan Laras pelog kabedakake maneh jinise.sarana kanggo mbedakake jinis iku jenengane pathet . Pathet digunakake minangka tenger kang bisa nuduhake titilaras kang digunakake. Upama dipadhakake karo solmisasi,pathet iku padha Karo nada dasar .Pathet ing Laras slendro ana pathet 5, pathet 6, kan pathet manyura,dene ing pathet ing Laras pelog ana pathet 6 lan pathet barang.



Panutup         :


       Kabeh mau nuduhake menawa sanajan wujude werna-werna nanging ora ngilang sipate kang nyawiji .



Sumber : Buku Bahasa Jawa 3 kelas XII SMA/SMK/MA